İstenmeyen Gebelik

Her aile istediği sayıda ve istediği zaman çocuk sahibi olmak ister. Bu amaçla kadın ve erkekler için çok değişik yöntemler kullanılır, en uygun gebelik önleme yöntemi ilgili aile için en güvenli ve en az yan etkili olanıdır. Gebelikten korunma için kullanılacak en uygun yöntem her aile için farklı olabilir.

İstatistiklere göre Türkiye’de gebeliklerin yaklaşık yarısı istenilmeyen bir zamanda olmakta, yarıdan fazla kadın ise koruma oranı yetersiz olan geleneksel yöntemlerle korunmaya çalışmaktadır. Türkiye’de her yıl yaklaşık 2000 kadın gebelik, doğum ve lohusalık hastalıkları nedeniyle yaşamını kaybetmektedir. İstenmeyen gebeliklerden korunma yöntemlerinin etkili kullanılmasıyla sadece aileler değil bütün toplum daha sağlıklı bir yapıda oluşacaktır.

Doğum Kontrol Hapları

Gebelikten korunma amacı ile ağızdan günde bir tablet alınarak kullanılır. Doğum kontrol haplarının ilk başlangıç zamanında ilk tablet adetin ilk günü alınır. Kutunun içinde bulunan 21 tablet her gün ardarda kullanılır ve tabletlerin bitiminde yedi gün ara verilir. Bu ara verilme sırasında çoğunlukla birkaç gün sonra adet başlar. Daha sonraki kutunun ilk tabletine başlangıç yedinci günde olmalıdır. Doğum kontrol haplarının kullanımına başlanmasıyla baş ağrısı, mide bulantısı, memelerde hassasiyet, kilo artışı ve düzensiz kanamalar gibi yan etkiler ortaya çıksa bile ilaç kullanımının devam edilmesiyle bunlar çoğunlukla azalır. Doğum kontrol haplarıla ilgili daha ayrıntılı bilgi için tıklayın.

Spiral

Spiral (Rahim İçi Araç, RİA) kadınlarda rahim içine yerleştirilerek istenmeyen gebeliklerden korunmakta kullanılan bir yöntemdir. Spiral adetin 2.-3. gününde ağrısız bir biçiminde yerleştirilir, rahim içinde yabancı cisim etkisi yaratarak ve içerdiği bakırın etkisiyle döllenmiş yumurtaların rahim içine yerleşmesini engelleyerek koruyucu olmaktadır. Bakır yerine yavaş olarak hormon salgılayan spiral tipleri de vardır. Spiraller genellikle beş yıl süre ile etkilidir. Spiral konusunda daha ayrıntılı bilgi için tıklayın.

Aylık ve Üç Aylık İğneler

Bunlar estrojen ve progesteron hormonlarının yağlı eriyikleridir. Aylık iğne, adetin ilk gününde yapılır, bir ay boyunca etkili olarak gebelikten korunma sağlar. Enjeksiyon her ay yinelenmelidir. Üç aylık iğne ise adetin başlangıcından itibaren ilk üç gün içinde kullanılır. Bunun etkili korunma süresi üç ay kadar sürer. Enjeksiyon düzenli olarak her üç ayda bir yapılmalıdır. Bu iki yöntem kullanım kolaylığı ve maliyetlerinin azlığı nedeniyle kısa sürede popüler olmuşlardır. Bu yöntemlerin yakınma yaratan tek dezavantajı uzun süreli (6 aydan uzun) kullanımlar sırasında adet düzensizlikleri yaratmasıdır. Bundan korkulmamalı şüpheli durumlarda gebelik testi yaptırarak ilaç kullanımına devam edilmelidir.

Kondom (Prezervatif, kılıf)

Erkekler için istenmeyen gebeliklerden korunma için önerilen en güvenilir yöntem kondom kullanımıdır. Kullanımı cinsel temas sırasında erkek cinsel organının sertleştiği sırada üzerine takılması ile olur. En uç kısımda meninin dolması için bir miktar boşluk bırakılmalıdır. Kondom üzerinde sperm öldürücü bir madde olduğundan her seferinde yeni bir kondom kullanılmalıdır. Kondom kullanımı ile seksüel yolla geçen infeksiyon oranı, özellikle hepatit B ve AIDS bulaşma sıklığı azalmaktadır. Basit ve ucuz bir yöntem olmasına rağmen güvenilirliği diğer yöntemlere göre daha azdır. Fakat çabuk bir korunma gerektiğinde en güvenilir yöntem kondomdur. Ayrıca prezervatifin kadında ve erkekte orgazmın oluşmasını bir miktar geciktirmesi de istenilen bir etki olabilir. Bu konuda daha ayrıntılı bilgi için tıklayın.

Kordonların Bağlanması (Tuba Ligasyonu)

Karından yapılan küçük bir operasyonla rahmin her iki yanında bulunan kordonların kapatılması yöntemidir. Kordonların bağlanması için laparoskopi denilen ışıklı bir alet kullanılabilir veya küçük bir kesi ile (mini laparotomi) normal ameliyatlar gibi yapılabilir. Kordonların bağlanması ayrıca sezaryen doğum, kist veya dış gebelik ameliyatı gibi başka bir operasyon sırasında yapılabilir. Tuba ligasyonu küçük de olsa bir operasyon yapılmasını gerektirse de çok güvenilir ve yan etkisi olmayan bir yöntemdir. Bu yöntemin çoğunlukla geri dönüşü yoktur bu yüzden çocuk isteği olmayacak ileri yaştaki (özellikle 35 yaş sonrası) ve çocuk sayısı yeterli kadınlara yapılmalıdır.

Diğer Gebelikten Korunma Yöntemleri

Başka yöntemler güvenilir değildir ve kullanımları zordur. Bu yöntemler önerilmemekle beraber bazı çiftler tarafından etkili bir biçimde kullanılabilmektedirler. Geri çekme yönteminde erkek cinsel ilişki sırasında boşalma olmadan penisini geri çeker ve dışarı boşalır. Bu yöntem çok sık kulanılsa da bazen engellenemeyen boşalmalar olabildiğinden hiç güvenilir değildir.

Takvim yöntemi kadınlarda yumurtlama zamanının tahmin edilmesine dayanır. Normalde yumurtlama adet başlangıcını birinci gün olarak kabul edersek, 13-14. günde oluşur. Yumurtlamanın izlenmesi ayrıca vücut ısısı takibi ile yapılabilir. Sabah uyanır uyanmaz kesinlikle ayağa kalkmadan koltuk altından vücut ısısına bakılır. Bunu yapabilmek için dereceyi önceden yatağın yakınına koymalısınız. Vücut ısısı yumurtlama döneminde 0.5 derece Celcius yükselir. Bu dönemde cinsel ilişki yapılmazsa veya bir koruyucu yöntem kullanmaya dikkat edilirse gebelikten kaçınılmış olur. Fakat yumurtlama bazen beklenen tarihte olmaz ve bu da istenmeyen gebeliklere neden olabilir.

Cinsel İlişki Sonrasında Korunma

Eğer etkili bir korunma yöntemi kullanmıyorken şüpheli bir cinsel ilişki olursa tamamen çaresiz değilsiniz. Böyle bir durumda hemen doktorunuzla görüşerek uygun yöntem konusunda bilgi alın. Cinsel ilişki sonrasında korunma için en yaygın uygulanan yöntem ertesi gün hapı kullanmaktır. Bu hapı reçete ile herhangi bir eczanede bulabilirsiniz, ilacı kullanırken doktorunuzun önerilerine ve ilaç içindeki prospektüste yazılanlara uymaya çalışın.

Cinsel ilişki sonrasında gebelikleri önlemek için kullanılan diğer bir yöntem de spiral takılmasıdır. Bu yöntem yaygın olarak kullanılmasa da ertesi gün haplarından daha etkili bir biçimde istenmeyen gebeliklerden koruyabilir. Bu iki yöntem oldukça etkili olsa da istenmeyen gebelikleri kesin olarak engellemezler. Bu yüzden bu yöntemlere güvenmek yerine önceden doğum kontrol hapı kullanarak veya spiral taktırarak korunmanız en iyisi olacak.

İstenmeyen Gebelik Oluştuysa

Bazen ne kadar dikkat edilse de istenmeyen gebelikler oluşabilir. Gebelik durumu kesinleşirse yani gebelik testi ve uzman doktor muayenesi ile kanıtlanırsa bu durumda gebeliğin sonlandırılması için tek güvenilir çözüm kürtaj yapılmasıdır. Kürtaj ile ilgili ayrıntılı bilgi için bu bağlantıyı tıklayın.

Gebelikler, piyasada bulabileceğiniz ilaçlar ile düşmez, yani sonlanmaz. Bu ilaçların etkisi ile bazen biraz kanama olması bazen kadınları yanıltır, düşük olduğunu düşünürler. Bu yüzden istenmeyen gebelik olduğunda mutlaka bir uzman doktora muayene olun ve doktorunuzun önerilerine göre karar verin.Son