Smear Yaşam Kurtarır

Rahim ağzının (tıptaki adı serviks) bir çok hastalık için başlangıç noktası olduğunu belki biliyorsunuz. Rahim ağzıyla ilgili bu hastalıklar kadınlar tarafından gözle görülemeyecek bir yerde bulunduğu için sıklıkla gözden kaçar. Bu yüzden bu hastalıklar konusunda tanı konduğunda iyi huylu bile olsalar çok ilerlemiş bir durumda olabilirler. Hem kadınlar hem de doktorlar tarafından bu hastalıklar dikkatli bir biçimde izlenmelidir. Bu izleme için kullanılan en önemli erken tanı araçlarından biri de rahim ağzından yapılan “smear” (Türkçesi “yayma”) denilen yöntemdir. Bu yöntemde küçük plastik bir fırça ile rahim ağzında veya vajina içinde bulunan hücrelerden bir örnek alınır. Bu örneğin, patoloji uzmanları yani hastalıklı dokuları inceleme konusunda uzmanlaşmış doktorlar tarafından incelenmesiyle çok önemli bilgiler elde edilir.

Cinsel yönden aktif olan ya da 20 ile 70 yaşları arasındaki her kadının 2-3 yılda bir düzenli olarak smear yaptırması önerilir. Yirmi yaşından küçük kızlarda cinsel aktivite olsa bile cinsel organlar gelişimlerini tamamlamadığı için bu testin yorumlanması zor olacağı ve bu yaş grubunda rahim ağzında kötü huylu bir hastalık gelişmesi olasılığı son derece az olduğundan smear testi önerilmez. 60 yaşın üzerindeki kadınlar smear testlerinin sonuçlarında dikkate değer bir özellik yoksa izlemeden çıkarılırlar. Test sonuçlarında sağlık sorunları rastlanan kadınların testleri yılda bir ya da patoloji veya kadın hastalıkları uzmanı tarafından önerildiği sıklıkta yapılmaya başlanabilir. Hiçbir cinsel aktivitesi olmayan kadınlarda rahim ağzı kanseri çok nadir görüldüğü için bu testin yapılması önerilmez. Rahim ağzının kaldığı, tam olmayan rahim ameliyatlarından (Tıpta “subtotal histerektomi”) sonra bu test diğer kadınlarda olduğu gibi yapılmalıdır. Bu testin yapılması için gebelik olması engel değildir.


Smear Nasıl Yapılır?
Türkiye'de smear testi için örnek alınması işlemi genel olarak hastanelerde veya muayenehanelerde kadın hastalıkları uzmanları tarafından yapılır. Bu işlem yapılmadan önce kadın normal jinekolojik muayenelerde olduğu gibi muayene masasında hazırlanır. Bu testin yapılmasından önce en az 24 saat cinsel ilişki olmamalı, fitil veya istenmeyen gebelikten korunma için kullanılan kremler gibi ilaçlar kullanılmamalıdır. Test en iyi sonuç vermesi için iki adet ortasındaki dönemde yapılmalıdır.

Rahim ağzından örnek alınması işlemi küçük bir plastik fırça ile yapılır. Bu fırça yerine tahta spatula veya pamuklu çubuk gibi başka araçlar da kullanılabilir. Bu işlem sırasında ağrı duyulmaz ve yapılması anladığınız gibi çok kolaydır. Rahim ağzından alınan örnek bir mikroskop camı üzerine sürülür ve hücrelerin camın üzerine yapışması ve bozulmaması için özel bir sıvı ile dolu bir kapta birkaç dakika bekletilir. Bu işlemden sonra üzerinde alınan hücreleri içeren mikroskop camı patoloji doktoruna gönderilir.

	Rahim ağzından alınan örnek mikroskop camı üzerine sürülür ve uygun bir yöntemle sabitlenir. Bundan sonra örnek inceleme için patoloji uzmanına gönderilir.
	Patoloji uzmanı smear örneğini özel kimyasal maddelerle boyar ve mikroskopla inceler. Yanda normal bir smear görüyorsunuz.

Smear örneklerinin inceleme sonucu genel olarak 2-3 günde çıkar, fakat sonuç belgesinde yazılanlar daha çok tıbbi bilgilerden oluşur ve sağlıkçı olmayan kişilerin anlaması zor olacaktır. Bazen alınan örnek başka bir yöntem kullanılarak özel bir tüp içindeki sıvı içinde laboratuara gönderilir. Bu test türünde hücreler öncelikle bir otomatize mikroskop altında sonra bir patoloji uzmanı tarafından incelenir. Bu yöntemle zaman kaybı ve insan hatası azaltılmaya çalışılır.

Dr. George Papanicolaou

Sonuçları Değerlendirmek
Smear testi bir tarama testidir, sadece hücrelerdeki değişiklikleri gösterir yani çoğunlukla hastalıklar hakkında kesin tanı koydurmaz. Yani bu test sonucu ne olursa olsun sizde kanser olduğu veya olmadığı konusunda kesin bilgi vermez. Bazı şanssız durumlarda erken dönemde bir rahim ağzı kanseri olsa bile bu test sonucu bazen negatif yani normal olabilir. Smear testi rahim ağzının iyi veya kötü huylu hastalıklarında erken tanı şansı verdiği için çok değerlidir. Smear sayesinde rahim ağzı kanserlerinin yaklaşık olarak %85'inde erken tanı olanaklı olur. Test sonucunda normalden farklı bir durum görülürse test tekrarlanabilir veya başka tanı yöntemleriyle daha kesin tanı konmaya çalışılır. Bazı durumlarda kesin tanı için rahim ağzından biyopsi yapılır. Hastalıklarla ilgili tanı kesinleşince tedavi için nasıl bir yöntem izleneceği de belli olacaktır.

Biliyorsunuz erken tanı konulursa kötü huylu bir hastalık bile kesin olarak tedavi edilebilir. Yunan asıllı A.B.D.'li doktor George Papanicolaou tarafından ilk olarak 1928 yılında tarif edilen smear testi o zamandan beri her yıl dünyada yüzbinlerce kadının yaşamının kurtulmasını sağlamakta. Rahim ağzı kanseri konusunda smear testi kadar önemli bir başka tıbbi buluş da bu hastalığın cinsel ilişki yoluyla kadınlara bulaşan Papilloma virüsleri tarafından yaratıldığının bulunması oldu. Bu nedenle Papilloma virüs için üretilen aşı rahim ağzı kanserini çoğunu önlemekte. Fakat bu gelişme smear testinin önemini azaltmamakta, bu test sadece rahim ağzı kanseri değil başka hastalıklar hatta yumurtalık kanseri ve vajinitler konusunda bilgi verebilir. Bunun yanında rahim ağzı kanseri aşıları bütün virüs türlerine karşı korunma sağlamadığı için bu hastalığın kökünü kazımak bu kadar kolay olmayacak.