İstenmeyen Gebeliklerden Korunma

Her aile istediği sayıda ve istediği zaman çocuk sahibi olmak ister. Bu amaçla kadın ve erkekler tarafından çeşitli doğum kontrol yöntemleri kullanılır. En uygun gebelik önleme yöntemi ilgili aile için en güvenli ve en az yan etkili olanıdır. Gebelikten korunma için kullanılacak yöntem her aile için farklı olabilir.

Türkiye'de gebeliklerin yaklaşık yarısı istenilmeyen bir zamanda olur, yarıdan fazla kadın ise koruma oranı yetersiz olan geleneksel yöntemlerle korunmaya çalışmaktadır. Türkiye'de her yıl yaklaşık 2000 kadın gebelik, doğum ve lohusalık hastalıkları nedeniyle yaşamını kaybetmektedir. İstenmeyen gebeliklerden korunma yöntemlerinin etkili kullanılmasıyla sadece aileler değil bütün toplum daha sağlıklı bir yapıda oluşacaktır.

Doğum Kontrol Hapları
Gebelikten korunma amacı ile ağızdan günde bir adet alınarak kullanılan ilaçlardır. Doğum kontrol haplarına ilk defa başlangıç adetin ilk günü olur. Kutunun içinde bulunan 21 tablet hergün ardarda kullanılır ve tabletlerin bitiminde yedi gün ara verilir. Bu ara verilme sırasında çoğunlukla birkaç gün sonra adet başlar. Daha sonraki kutunun ilk tabletine başlangıç yedinci günde olmalıdır. Doğum kontrol haplarının kullanımına başlanmasıyla baş ağrısı, mide bulantısı, memelerde hassasiyet, kilo artışı ve düzensiz kanamalar gibi yan etkiler ortaya çıksa bile ilaç kullanımının devam edilmesiyle bunlar çoğunlukla azalır.

Doğum Kontrol Hapı. Gördüğünüz gibi kutu içinde 21 tablet var. İlk defa başlarken adetinizin ilk gününde haftanın bulunduğunuz gününe denk gelen hapı kullanırsınız. 21 tableti bitirince bir hafta ara vermeniz gerekir.

Doğum kontrol hapları, içerdiği kadınlık hormonu (estrojen) ile yumurtlamayı ve rahmin olası bir gebelik için hazırlanmasını engelleyerek etkili olmaktadır. Doğum kontrol hapları adetlerin daha düzenli olmasını sağlar ve özellikle uzun süreli kullanımda miktarını azaltabilir. Bazen özellikle düşük dozlu haplar adetleri tamamen kesebilir, fakat bunda korkacak bir nokta yoktur. Bir gün ilaç kullanımı unutulursa anımsandığı ilk an tablet alınmalıdır. Özellikle kullanım süresinin ortalarına doğru birden fazla tablet unutulursa gebelikten korunma çok azalacağından başka bir yöntem (kondom, takvim yöntemi vs.) kullanılmalıdır.

Bu haplar uzun süreli kullanımda da başka bazı olumlu etkilere de neden olabilmektedir. Örneğin, yumurtalık ve rahim kanseri, yumurtalık iltihabı, dış gebelik, kansızlık, iyi huylu meme hastalıkları ve yumurtalık kisti oluşumunu azalmaktadır. Doğum kontrol haplarının gebelikten koruyucu etkisi sürekli değildir bırakıldıktan hemen sonra gebelik oluşabilir. Özellikle düşük dozlu hapların bırakılmasından sonra bazen adet gecikmeleri olabilir. Böyle bir durumda doktora başvurulmalı ve adet düzenleyici tedavi yapılmalıdır. Dikkat edilmesi gereken diğer bir nokta da hap kullanımı olabildiği kadar sürekli olmalı, yani aniden ilaç kullanımı kesilmemelidir.

Rahim İçi Araç (RİA)
Özel bir plastikten bir iskelet üzerinde bakır sargılardan yapılmıştır. Rahim içine yerleştirilerek kullanılan bir alettir. RİA bir jinekolog tarafından adetin 2.-3. gününde ağrısız bir biçiminde yerleştirilebilir. Rahim içine yerleştirildiği ilk ay koruma oranı yetersiz olabilir, bu nedenle ilk ay başka bir yöntemle korunmak uygun olacaktır. Rahim içinde yabancı cisim etkisi yaratarak ve içerdiği bakırın etkisiyle döllenmiş yumurtaların rahim içine yerleşmesini engelleyerek koruyucu olmaktadır. Bakır yerine yavaş olarak hormon salgılayan RİA tipleri de vardır. RİA'lar genellikle beş yıl süre ile etkilidir. Bu süre sonunda kullanım bırakılmalı yani rahim içinden çıkarılmalı veya uygun bir biçimde yenilenmelidir.

RİA kullanımı ile adet süresi uzayabilir ve miktarı artabilir. Bazen adet sancıları yaratabilir. Yapılan araştırmalar sonucunda RIA'nın infeksiyon sıklığını artırdığı saptanmıştır. Bu yüzden sık cinsel temastan kaçınılmalı, kişisel hijyene dikkat edilmelidir. Her adet sonrası RİA'nın yerinde olup olmadığını kontrol edebilirsiniz. Bunun için vajen içine parmağınızı sokup hareket ettirerek RİA'nın ipi hissedebilirsiniz. RİA'nın gebelikten koruyucu etkisi çıkarıldıktan sonra devam etmez ve sonraki aylarda hemen gebelik oluşabilir.