Yandaki fotoğrafa dikkatli bakın. Bu fotoğraf 1954 yılında Paris'in bir sokağında Henri Cartier-Bresson tarafından çekilmiş. Bu fotoğrafın baskıları şimdi 10 bin ila 25 bin Amerikan doları fiyata satılıyor. Bir fotoğrafın fiyatı birşey ifade etmez belki ama bu fotoğraf bütün dünyada kabul görmüş, birçok sergide beğeni ile izlenmiş bir yapıttır. Peki bu fotoğraftaki yedi yanlışı bulabilir misiniz? Bu fotoğrafta ne kadar yanlış var bilmiyorum ama ilk bakışta göze sorunlu geliyor değil mi?
Neredeyse bütün yeni başlayan fotoğraf meraklıları çektikleri fotoğrafları gösterip eleştirileri görmek ister. Fotoğraf derneklerinin toplantı yaptığı akşamlarda ellerinde fotoğraf dolu zarflar olan birçok fotoğraf meraklısı görürsünüz. Bu kişilerin çoğu bu işe yeni başlamışlardır ve ellerindeki bu fotoğrafları kendilerine göre fikirlerine önem verdikleri kişilere gösterip bir şeyler öğrenmeye çalışırlar. Bu görece daha usta kişiler ise çoğu zaman isteksizliklerini gizlemeye çalışarak ve karşıdakini kırmadan bu fotoğrafların eksikliklerini saptamaya çalışırlar. Sonuçta ortaya bu fotoğrafları çekenin sonradan az veya çok anımsayacağı bazı yorumlar çıkar. Peki gerçekten bu yorumlar gerekli midir?
Örneğin dernek yorumcularına yandaki fotoğrafı gösterseniz ilk anda aşağıdaki listeyi yapacaklardır: Yanlış 1. Koşan çocuğun bacakları kesilmiş. Yanlış 2. Fotoğraf makinesi zemin çizgisine göre eğri tutulmuş. Yanlış 3. En solda bir kızın kolu ve eteği görülüyor ama kendisi yok, vs. vs.
Hemen bu fotoğrafı tanırlar ve benimle dalga geçerler diyeceksiniz ama merak etmeyin dernek yorumcularının dünya fotoğrafı ile bir ilgileri yoktur. Onlar kendi kafalarına yerleştirdikleri kurallara göre fotoğraf çekerler ve bu kurallara göre yorum yaparlar. Sırtlarında üzerinde bir fotoğraf makinesinin markası olan sarı yelekleriyle gezerler ve konuşulan konulara "bir bilen" olarak katılırlar. Peki yeni başlayan bizlerin gerçekten bu kişilere gereksinimi var mı?
Her ne kadar ustamız Ara Güler bu görüşe katılmasa da fotoğraf bir sanat türüdür. Fotoğraf çeken bir kişi de bilerek ya da bilmeyerek bir sanat yapıtı üretmeye çalışır. Fotoğraf çeken herkesin aklında, arkadaşlarını gösteren basit bir fotoğraf da olsa, bunu daha güzel yapmak vardır. Sonuçta makinesinin işlevlerini en güzel biçimde kullanarak ve bildiği kuralları uygulamaya çalışarak herkesin hayranlıkla akacağı bir fotoğraf çekmek ister. Bu konuda kendini yetersiz hissederse usta-çırak ilişkisi içinde bir şeyler öğrenebilmek için dernek yorumcularına görüş sorarlar.
İşte fotoğraf çeken kişinin belki de fark edemediği sorun burada başlar. Fotoğraf yorumcuları genel olarak kendilerini fotoğraf çeken kişinin yerine koyarlar ve aynı fotoğrafı nasıl çekeceklerini anlatırlar. Peki bu bilgiler fotoğraf meraklılarının ne işine yarayacak? Birincisi, bir başkasının görüşlerine göre fotoğraf çekerseniz bu sizin fotoğrafınız olmaz. İkincisi bu eleştirileri aklınızda tutsanız bile yine aynı fotoğrafı çekme şansınız olmayacak. Çünkü zaman akıp gidiyor ve bir fotoğrafçının aynı mekanda bulunsa bile yine aynı kompozisyonu yakalaması çoğunlukla olanaksız.
Benim bu konuda yeni başlayan fotoğrafçılara önerim başkalarının fikirlerini alarak öğrenme yerine fotoğraf konusunda okuyarak ve fotoğraf çekerek öğrenin. Fotoğraf konusunda kitaplar alın, internette gezinin. Eksik noktalarınızı saptayın ve bu konularda bilgi kaynakları arayın. Günümüzde fotoğraf konusunda giderek daha fazla sayıda kaynak meraklıların hizmetine sunulmuş durumda. Fotoğraf öğrenirken bir miktar zamanınız ve paranız harcanacak ama gerçekten buna değer.
Fotoğraflarınızı öğrendiğiniz genel kurallara uyarak çekerseniz sorunsuz olma olasılığı azalacaktır. Zaman içinde fotoğrafçılık konusunda bilginiz arttıkça ve gezilere vs. katılıp çektiğiniz fotoğraf sayısı arttıkça bazı fotoğraflarınızın göze daha hoş göründüğünü fark edeceksiniz. Size güzel görünen bir fotoğraf üzerinde başkalarından eleştiriler almaya çalışmak gereksiz. Her sanat dalında olduğu gibi göze en güzel görünen yapıtlar için bile eleştirilecek bir şeyler bulmak olanaklıdır. Leonardo'nun Mona Lisa resmi için bile yüzyıllardan beri tartışmalar olduğunu unutmayın.
Çektiğiniz bir fotoğrafı kendimizin beğenmesi bir işe yaramaz, başkalarının da beğenmesini isteriz. Bu durumda dernek eleştirmenlerinden görüş almayacağımıza göre ne yapabiliriz? Benim ilk önerim fotoğraflarınızı olabildiği kadar çok kişiye gösterin ve tek şey sorun; güzel mi? Bu kişiler arkadaşlarınız, akrabalarınız veya fotoğraflarla ilgili kişiler olabilir. Bu kişilerden fotoğraf üzerindeki kusurlar için tek tek eleştiri almak yerine genel bir değerlendirme isteyin. Böylece bazı fotoğraflarınızın diğerleri arasından sıyrıldığını göreceksiniz. Buna benzer biçimde fotoğraflarınızı internette yayınlayabilir ve izlenme sayısına bakabilirsiniz. Buralara yazılan eleştirilere de kulak asmayın. Eğer bir fotoğraf diğer fotoğraflara göre daha çok izlendiyse güzel bir fotoğraftır, tek güvenilir kriter bu. Böylece herkesin başını çevirip bakacağı yani görevini tam olarak yapan bir fotoğraf çektiğinizi bu yöntemle anlarsınız.
