Menopoz

Bir kız bebek doğduğunda yumurtalıklarında yaklaşık iki milyon adet yumurta hücresi vardır. Bu hücrelerin sayısı bebek büyüdükçe giderek azalır ve adet görme yaşı geldiğinde 300.000’e düşer. Kız çocukları genellikle 12-13 yaşlarına geldiklerinde her ay adet görmeye başlar ve bu yumurta hücrelerinin biri, ikisi ya da nadiren üçü “yumurtlama” denilen olay sırasında dışarı atılır. Kadınların bu doğurgan dönemi sırasında yumurta hücrelerinin sayısı giderek azalır ve sonunda 45-55 yaşları arasında sıfıra inmesiyle adetler sonlanır. Kadınlarda bu duruma yani belli bir yaşta yumurtlamanın sona ermesi ve adetlerin sonlanmasına “menopoz” denir.

Menopoz çoğunlukla kısa sürede ortaya çıkan bir durum değildir. Menopoz öncesi dönemlerde yumurtlamada aksama görülebilir, adetler düzenli olsa da bazı dönemlerde yumurtlama olmayabilir. Bunun yanında adetlerde normal karşılamamız gereken en fazla beş gün olmak üzere düzensizlikler olabilir. Bu sorunları özellikle genç yaştaki kadınlarda menopoz belirtisi olarak kabul etmemek gerekir. Menopozun ilk belirtileri 40 yaşlarında adetlerin azalması ve düzensizleşmeye başlaması olabilir. Bu durum menopozun ciddi yan etkileri oluşmasına neden olmaz hatta gebelik sahibi olmaya engel değildir.

Bir kadının menopoz dönemine girdiğini kabul etmemiz için 50 yaşını geçmesi ve en az bir yıl boyunca hiç adet görmemesi gereklidir. Ailesinde erken menopoza giren bireyler olan, zayıf veya sigara içen kadınlar daha erken yaşta menopoza girebilirler. Menopoz hakkında bir kuşku varsa kadınlarda adet görmeyi sağlayan hormonların serumdaki düzeylerine bakılarak daha kesin tanı konulabilir.

Menopoz Bir Hastalık Durumu Değildir

Menopoz bir hastalık durumu değildir kadının yaşamında karşılaştığı doğal bir durumdur fakat menopozla birlikte başlayan bazı yakınmalar gerçekten çok can sıkıcı olabilir. Menopozda yumurtalıklardan estrojen salgısının sona ermesiyle kadınların vücutlarında da bazı değişiklikler olmaya başlar. Menopozda görülen yakınmaların çoğundan estrojen etkisinin hem kadının vücudu hem de merkezi sinir sistemi üzerindeki azalması sorumludur.

En sık görülen ve belki de menopoz döneminin ilk günlerinde en çok sorun yaratan yakınma sıcak basmasıdır. Bunun nedeni estrojenin azalmasıyla merkezi sinir sisteminde bulunan vücut sıcaklığı ayarlama sisteminin bozulmasıdır. Sıcak basmasıyla birlikte yüzde kırmızı renk değişimi ve vücudun üst kısmında kızıl lekeler, baş ağrısı, terleme, çarpıntı, baş dönmesi ve bazen titreme görülebilir. Geceleri terleme ve uykusuzluk görülebilir, bu tip yakınmalar bazen kısa sürede bazen de dört yıla kadar uzayabilen dönemde yok olabilir. Menopoz başlangıç döneminde ruhsal çökkünlük, unutkanlık veya ruhsal durumda dengesizlik de sık görülür.

Menopoz sonrasında cinsel yaşam eskiden olduğu gibi devam edebilir. Toplumda belli bir yaştan sonra cinselliğin olmayacağı hatta utandırıcı bir durum olduğu konusunda yanlış bir inanış vardır. Buna rağmen ileri yaşa geldiği halde cinsel ilişkiyi devam ettiren evli çiftler vardır. Menopozda cinsel ilişkiyi zorlaştıran konu psikolojik veya toplumsal konular değil erkeklerdeki sertleşme sorunları veya kadınlarda vajinada kuruluk olmasıdır. Bu sorunların üstesinden gelmek için erkekler sildenafil (Viagra®) veya benzerleri ve kadınlar uygun bir kayganlaştırıcı krem kullanabilir. Doktorunuz bunun için kullanacağınız ilaçların veya kremin seçimi konusunda size yardım edecektir.

Menopozda Geç Dönemde Oluşan Sorunlar

Menopozda vücutta estrojen eksikliğinin bir sonucu olarak ayrıca geç dönemde de bazı rahatsızlıklar oluşabilir. Estrojen kadınlarda sadece adet düzeni veya gebelik açısından değil cinsel organların gelişimi ve işlevlerinin düzgün olmasından sorumludur. Memelerin gelişimi, kadın tipi kıllanma, rahim, vajina ve idrar yollarının sağlığı estrojenin göze pek batmayan görevlerinden bazılarıdır.

Menopoz başlangıcıyla birlikte vajinada kuruluk ve iltihabi hastalıklar yani vajinitler ilk yakınmalar olabilir. Bunun yanında saçlarda incelme ve dökülme kadınları oldukça üzen sorunlardan biridir. Menopozda idrar yollarında iltihabi hastalıklar daha sık görülür, hatta ileri dönemlerde vücudun bu kısmında estrojenin etkisinin azalmasından dolayı biçim bozuklukları görülebilir. Bu nedenle rahimde ve idrar yollarında sarkmalar oluşabilir.

Menopoza girilmesinden ortalama beş yıl sonrasında da kemik erimesi ve kalp hastalıkları kadınların sağlığını tehdit etmeye başlar. Erkeklerde testosteron hormonunun olduğu gibi kadınlarda da estrojen hormonu kemiklerin sağlamlığını sağlar. Estrojenin azalmasıyla kemik içinde yeni kemik üretimi azalır ve özellikle omurga ve bacak kemiklerinde kemik erimesi nedeniyle küçük kırıklar başlayabilir. Kemik erimesi zayıf, beslenmesi bozuk ve spor yapmayan kadınlarda daha şiddetlidir. Kadınlar menopoza gelinceye kadar ciddi bir kalp veya damar hastalığı geçirmezler. Bu estrojenin kadınlarda damarları koruyucu etkisine bağlıdır. Menopozla birlikte bu konuda risk aynı yaş erkeklerde olduğu gibi yükselir ve bazı kadınlarda kalp ve damar hastalıkları başlar.

Menopoz Tedavi Edilemez, Fakat Sorunlardan Korunabilirsiniz

Menopoz bir kez oluştuğunda ilaçlarla veya başka yöntemlerle tekrar normal adetlerin başlaması veya doğurganlık sağlanamaz. Bunun yanında ileri yaştaki bir kadının uzun süreler boyunca dışarıdan verilen kadınlık hormonu etkisi altında kalması ve adet görmesi oluşturabileceği yan etkiler nedeniyle tercih edilmez. Menopozda doktorunuzun sizin için düzenleyeceği tedavilerin iki yararı olacaktır. Bunlardan birincisi sıcak basması ve terleme gibi sizi zor durumda bırakan yakınmaların azaltılmasıdır. Bunun için gerekli kontroller ve takip yapılması koşuluyla kadınlık hormonu estrojen içeren ilaçlar kullanılır. Menopozda yapılacak ikinci türden tedavi uzun dönemdeki sorunların azaltılmasını sağlamaktır. Bunun için kemik erimesi, vajinada kuruluk veya kalp rahatsızlıkları gibi sorunlara ilaçlarla ve bazı önlemlerle çözüm bulunmaya çalışılır.Son